Karbon eşdeğeri: CE, CET ve Pcm

Yazar Okan Can Kahraman · Güncelleme 2026-10-29

Karbon eşdeğeri, çeliğin kimyasal analizini ITAB'ın ne kadar sertleşeceğini ve hidrojen çatlağına ne kadar duyarlı olduğunu gösteren tek bir sayıya çevirir. Farklı formüller farklı çeliklere ve ön tav yöntemlerine uygundur.

Üç formül

CE(IIW) = C + Mn/6 + (Cr+Mo+V)/5 + (Ni+Cu)/15
CET     = C + (Mn+Mo)/10 + (Cr+Cu)/20 + Ni/40
Pcm     = C + Si/30 + (Mn+Cu+Cr)/20 + Ni/60 + Mo/15 + V/10 + 5B

Hangisi ne zaman kullanılır?

• CE(IIW) çoğu sac sertifikasında yazan klasik değerdir; EN 1011-2 Ek C yöntem A'da ve birçok ürün standardında kullanılır (EN 10025 en yüksek CEV değerlerini belirler).
• CET, hidrojen ve ısı girdisini de hesaba katan EN 1011-2 Ek C yöntem B'de kullanılır. Modern C-Mn, ince taneli ve düşük alaşımlı çeliklerde iyi sonuç verir.
• Pcm (Ito-Bessyo) yaklaşık C < %0,12 olan TMCP ve boru hattı çelikleri gibi düşük karbonlu çeliklere uygundur; AWS D1.1 alternatif ön tav belirleme yöntemleri rehberinde bunu kullanır.

Örnek: tipik S355J2

C 0,17, Mn 1,40, Si 0,30, Cr 0,05, Mo 0,02, V 0,01, Ni 0,05, Cu 0,15 % ile: CE(IIW) ≈ 0,43, CET ≈ 0,32, Pcm ≈ 0,26. 0,40–0,45 civarındaki bir CE orta kalınlıklardan itibaren ön tav gerektiğini gösterir; S355 ön tav tablosuna bakın.

Pratik notlar

• Standardın üst sınırlarını değil 3.1 muayene sertifikasındaki analizi kullanın; gerçek CE çoğu zaman çok daha düşüktür.
• Bor birkaç ppm bile olsa Pcm'yi güçlü şekilde artırır (5 katsayısı).
• Karbon eşdeğeri tek başına ön tav vermez; kalınlık, hidrojen seviyesi, ısı girdisi ve rijitlik de etkilidir.

Ön tav sıcaklığı hesaplama üçünü de analizinizden hesaplar ve uygun ön tav yöntemini uygular.